Gafael y rhuo rhinweddol

UN elfen sydd wedi cynyddu’n enbyd yn ein cymdeithas gyfoes yn ddiweddar yw ffenomena rhuo rhinweddol, neu ‘virtue signalling’ yn y Saesneg.

Hanfod rhuo rhinweddol yw caniatau i bobl heddiw ddangos i eraill pa mor rinweddol a moesol ydyn nhw trwy ddatgan gwahanol bethau neu bledio achos neu’i gilydd mewn modd mor daer ac mor weladwy ag sy’n bosib.

Mae’r pwyslais yn amlach na pheidio ar yr ymddangosiadol ac ar gyfleu delwedd o fod yn rhinweddol, rhagor na thrwy unrhyw batrwm cyson o ymddwyn dros amser.

A’r elfen hon wedi dod yn enwedig o bwysig yn oes y cyfryngau cymdeithasol, lle mae pawb am y gorau i gael eu gweld a’u cydnabod.

Torfeydd mawr yn ymgasglu

A gellid dadlau bod y rhuo rhinweddol hwn i’w weld ar waith yma’r wythnos hon gyda’r torfeydd mawr a welwyd yn protestio yn Llundain( a Chaerdydd) yn dilyn marwolaeth George Floyd yn America y penwythnos diwethaf.

Roedd marwolaeth y gwr croen tywyll dan ofal 4 o heddweision yn Minneapolis a ffilmiwyd ar gamera gan rywun neu’i gilydd yn ddigwyddiad dychrynllyd ac anesgusodol.

Ond o fewn dim, roedd narratif gyfryngol wedi ei chreu mai llofruddiaeth ‘hiliol’ bwriadol oedd hyn, a’r narratif hwn wedyn yn cael ei daenu ar draws y byd mewn dim o dro trwy gyfrwng y cyfryngau cymdeithasol.

Gyda’r fersiwn hon o’r gwirionedd wedyn yn cael ei llyncu’n llwyr a’i phorthi’n ddi-ddiwedd gan y cyfryngau torfol hefyd.

Roedd hi’n eironig iawn gweld cyfryngau oedd wythnos ynghynt wedi mynd bron yn orffwyll ynghylch ymbellhau cymdeithasol, a methiant un ffigwr swyddogol amlwg i gadw at y ‘rheolau’, yn taflu’r narratif honno trwy’r ffenest yn llwyr o blaid y narratif sgleiniog newydd.

Ymbellhau cymdeithasol yn hen stori

Gyda’u sylw canmoliaethus ac edmygus o’r protestio yn Sgwar Trafalgar a Hyde Park- fel tae ymbellhau cymdeithasol yn hen newydd di-sylw a diflas nad oedd angen ymboeni amdano mwyach!

Ac fe roedd rhywbeth yn chwithig iawn o weld y ffasiwn ganmol o gofio fod y protestiadau cychwynnol yn America wedi troi’n derfysg, dinistr a thrais yn ninasoedd y wlad.

Ond elfen allweddol o’r stori hon yw bod y cyfryngau eu hunain hefyd am fod yn rhan o’r rhuo rhinweddol hwn, gyda hynny’n llawer pwysicach yn eu golwg nag unrhyw synnwyr o gymesuredd a chytbwysedd wrth ymwneud gyda’r hanes.

Roedd gweld miloedd o bobol yn dod ynghyd i brotestio am farwolaeth un dyn miloedd o filltiroedd i ffwrdd yn brawf eto o ddylanwad y cyfryngau cymdeithasol a’u gallu i symbylu pobol trwy emosiwn a theimladrwydd.

Ond fe roedd hi’n taro dyn yn od na welwyd unrhyw brotest gyffelyb i wrthwynebu y cloi cymdeithasol yma dros y 10 wythnos diwethaf-sy’n debyg o arwain at lawer iawn mwy o farwolaethau yma ym Mhrydain ei hun am wahanol resymau.

Rhyfel diwylliannol America fan hyn

Prawf pellach efallai o sut mae rhyfel diwylliannol America wedi coloneiddio meddyliau pobol fan hyn, gan greu ryw ysfa ryfedd ymhlith pobol i gymryd rhan yn y rhyfel honno a chredu mai ‘America ydi fan hyn’ bellach.

Fe wyr pawb am hanes America gyda hiliaeth a byddai neb am wadu nad yw hyn wedi bod yn elfen broblemus yn ei chymdeithas bron o’i chychwyn.

Ond, mae’n drawiadol iawn sut y mae ‘hiliaeth’ bellach yn ryw air swyn, hypnoteiddiol cyfoes, sy’n gallu cael ei ddefnyddio ar unrhyw adeg i ddibenion rhuo rhinweddol.

Gyda llawer o bobol wedi eu rhaglennu i ymateb i unrhyw son am hiliaeth bron fel y cwn rheiny yn arbrawf enwog Pavlov a’i gwn slawer dydd.

Y trafferth yn aml iawn yw fod ymateb pavlovaidd o’r math hwn yn dueddol o anwybyddu unrhyw amwysedd neu ‘nuances’ sy’n gallu perthyn i stori unigol.

Amwysedd a nuance allan o’r ffenest

Megis y ffaith bod un o’r heddweision sydd wedi eu harestio a’u cyhuddo am farwolaeth George Floyd o gefndir Asiaidd ac un arall o hil-gymysg.

Anwybyddir hefyd y posibilrwydd cryf mai’r hyn a welwyd gyda’r stori hon oedd enghraifft pellach o fryntni heddweision yn America a’r modd y mae meddylfryd bron yn filwrol wedi gafael ynddynt.

Roedd y digwydidiad erchyll hefyd yn fangos eto fyth y diffyg atebolrwydd sy’n gymaint rhan o’r proffesiwn gwaetha’r modd..

Ond wedyn, dydi’r posibiliadau hynny ddim yn tanio’r meddwl torfol cystal ag y gall ‘hiliaeth’ ei wneud.

A dydi gorymdeithio yn erbyn bryntni heddweision a diffyg atebolrwydd ddim yn tycio cymaint.

Mewn oes ble mae’r ymddangosiadol mor bwysig, mae’n rhaid i’r rhuo rhinweddol gael ei weld, ei glywed a’i gydnabod.

Y mmiloedd ddaeth ynghyd yn Hyde Park yr wythnos hon